Çfarë duhet të dini për sëmundjen e tuberkulozit?

Tuberkulozi është një sëmundje infektive që zakonisht ndikon në mushkëri. Krahasuar me sëmundje të tjera të shkaktuara nga një agjent i vetëm infektiv, tuberkulozi është vrasësi i dytë më i madh global.

Në vitin 2015, 1.8 milionë njerëz vdiqën nga kjo sëmundje, ndërsa 10.4 milionë ishin të sëmurë.

Në shekujt e 18-të dhe të 19-të, një epidemi e tuberkulozit u përplas në Evropë dhe Amerikën e Veriut, përpara se mikrobiologu gjerman Robert Koch zbuloi shkaqet mikrobiale të tuberkulozit në 1882.

Pas zbulimit të Koch, zhvillimi i vaksinave dhe trajtimi efektiv i drogës çuan në besimin se sëmundja pothuajse u mposht. Në të vërtetë, në një moment, Kombet e Bashkuara parashikuan se tuberkulozi (TB) do të eliminohej në mbarë botën deri në vitin 2025.

Megjithatë, në mesin e viteve 1980, rastet e tuberkulozit filluan të rriteshin në mbarë botën, aq shumë saqë në vitin 1993, Organizata Botërore e Shëndetësisë (WHO) deklaroi se TB ishte një emergjencë globale; herën e parë që një sëmundje ishte etiketuar si e tillë.

-Fakte në lidhje me tuberkulozin-

  • Organizata Botërore e Shëndetësisë vlerëson se 9 milionë njerëz në vit sëmuren me tuberkuloz, me 3 milionë prej tyre “të humbura” nga sistemet shëndetësore
  • TB është ndër shkaktarët kryesorë të vdekjes për gratë e moshës 15 deri në 44 vjeç.
  • Simptomat e tuberkulozit (kollë, temperaturë, djersitje natën, humbje peshe etj.) Mund të jenë të lehta për shumë muaj dhe njerëzit me TB mund të infektojnë deri në 10-15 persona të tjerë përmes kontakteve të ngushta brenda një viti.
  • TB është një patogjen në ajër, që do të thotë se bakteret që shkaktojnë TB mund të përhapen përmes ajrit nga personi në person.

Çfarë është sëmundja e  tuberkulozit?

TB zakonisht ndikon në mushkëri, edhe pse mund të përhapet në organe të tjera rreth trupit.

Mjekët bëjnë një dallim midis dy llojeve të infeksionit të tuberkulozit: latente dhe aktive.

TB latent – bakteret mbeten në trup në një gjendje joaktive. Ata nuk shkaktojnë simptoma dhe nuk janë ngjitëse, por mund të bëhen aktive.

TB aktiv – bakteret shkaktojnë simptoma dhe mund t’u transmetohen të tjerëve.

Rreth një e treta e popullsisë së botës besohet të ketë TB latente. Ekziston një shans 10 për qind e TB latente që të bëhet aktive, por ky rrezik është shumë më i lartë në njerëzit që kanë sisteme imunitare të komprometuara, pra njerëzit që jetojnë me HIV apo kequshqyerje, ose njerëz që pijnë duhan.

TB ndikon në të gjitha grupmoshat dhe në të gjitha pjesët e botës. Sidoqoftë, sëmundja ndikon më së shumti tek të rinjtë dhe njerëzit që jetojnë në vendet në zhvillim. Në vitin 2012, 80 për qind e rasteve të raportuara të TB-së ndodhën në vetëm 22 vende.

Mjekimi i TB mund të jetë toksik për mëlçinë dhe megjithëse efektet anësore janë të rralla, kur ato ndodhin, ato mund të jenë mjaft serioze. Efektet potenciale anësore duhet të raportohen tek mjeku dhe përfshijnë:

  • Urinë e errët
  • ethe
  • verdhëz
  • Humbja e oreksit
  • Përzier dhe të vjella

Faktorët e rrezikut

Njerëzit me sistem imun të komprometuar janë më së shumti në rrezik për zhvillimin e tuberkulozit aktiv. Për shembull, HIV suppresses sistemin imunitar, duke e bërë më të vështirë për trupin për të kontrolluar bakteret e TB. Njerëzit të cilët janë të infektuar me HIV dhe TB janë rreth 20-30 përqind më shumë gjasa për të zhvilluar TB aktivë se ata që nuk kanë HIV.

Gjithashtu, përdorimi i duhanit është faktor  për të rritur rrezikun e zhvillimit të TB-së aktive. Rreth 8 përqind e rasteve të tuberkulozit në mbarë botën lidhen me pirjen e duhanit.

Njerëzit me kushtet e mëposhtme kanë një rrezik në rritje:

  • diabet
  • kanceret e caktuara
  • mosushqim
  • sëmundje të veshkave
  • Gjithashtu, njerëzit që janë duke kaluar nëpër terapinë e kancerit, të gjithë ata që janë shumë të vegjël ose të moshuar dhe njerëzit që abuzojnë me drogën, janë më të rrezikuar.
  • Udhëtimi në vende të caktuara ku TB është më i zakonshëm rrit edhe nivelin e rrezikut.
  • Vende me norma më të larta tuberkulozi

Këto janë vendet me normal më të larta të TB:
Afrikë – veçanërisht Afrikën Perëndimore dhe Afrikën Sub-Sahariane

  • Afganistan
  • Azia Juglindore: duke përfshirë Pakistanin, Indinë, Bangladeshin dhe Indonezinë
  • Kinë
  • Rusi
  • Amerika Jugore
  • Rajonin e Paqësorit Perëndimor – duke përfshirë Filipinet, Kamboxhia dhe Vietnam.

Komplikimet

Nëse nuk trajtohet, TB mund të jetë fatale. Megjithëse ndikon më së shumti në mushkëri, ajo gjithashtu mund të përhapet përmes gjakut, duke shkaktuar komplikime, si:

  • Meningjiti: ënjtja e membranave që mbulojnë trurin.
  • Dhimbje kurrizore.
  • Dëmtimi i përbashkët.
  • Dëmtime të mëlçisë ose veshkave.
  • Çrregullime të zemrës: kjo është më e rrallë.

Për fat të mirë, me trajtimin e duhur, shumica e rasteve të tuberkulozit janë të shërueshme. Rastet e TB kanë rënë në Shtetet e Bashkuara që nga viti 1993, por sëmundja mbetet një shqetësim.

Pa trajtim të duhur, deri në dy të tretat e njerëzve të sëmurë me tuberkuloz do të vdesin.

Simptomat e tuberkulozit

  • Kollitet, nganjëherë me mukus ose gjak
  • të dridhura
  • lodhje
  • ethe
  • Humbja e peshës
  • Humbja e oreksit
  • Djersitje natën

Tuberkulozi zakonisht ndikon në mushkëri, por gjithashtu mund të ndikojë në pjesë të tjera të trupit. Kur TB shfaqet jashtë mushkërive, simptomat ndryshojnë në përputhje me rrethanat. Pa trajtim, TB mund të përhapet në pjesë të tjera të trupit nëpërmjet qarkullimit të gjakut:

  • TB infektimi i eshtrave mund të çojë në dhimbje kurrizore dhe shkatërrim të përbashkët
  • TB infektimi i trurit mund të shkaktojë meningjit
  • TB infektimi i mëlçisë dhe i veshkave mund të dëmtojë funksionet e filtrimit të mbetjeve dhe të çojë në gjak në urinë
  • TB infektimi i zemrës mund të dëmtojë aftësinë e zemrës për të pompuar gjakun, duke rezultuar në një gjendje të quajtur tamponadë kardiake që mund të jetë fatale. / Medical/ Oxygen Press. Info/